Tabaksdoos met eeuwigdurende Kalender
Objectnummer1939.0038
TitelTabaksdoos met eeuwigdurende Kalender
Vervaardigeronbekend
BeschrijvingDeze langwerpige tabaksdoos, beter bekend als een nautische tabaksdoos, diende als hulpmiddel voor zeelieden. De doos, vervaardigd uit messing, is voorzien van gravures op zowel het deksel als de onderzijde. Op het deksel is een zogenaamde eeuwigdurende kalender afgebeeld, waarmee schippers de dag van de week en de maanfase bij een specifieke datum konden bepalen. De onderkant bevat, naast een illustratie van Vespucci met het jaartal 1497, een tabel die werd gebruikt om de vaarsnelheid van een schip te berekenen. Dit gebeurde door een stuk hout overboord te werpen en de tijd te meten die het nodig had om tussen twee merktekens op de scheepsromp door te drijven. Vervolgens kon de bemanning in de tabel aflezen hoe snel het schip zich voortbewoog.
Deze tabaksdozen worden in verband gebracht met Pieter Holm (1685/86-1776), een Zweedse zeevaarder die in Amsterdam een zeevaartschool genaamd ‘Regt door Zee’ oprichtte rond 1737. De woorden ‘Reght door zee’ zijn op dit exemplaar gegraveerd. Hoewel de makers van deze dozen onbekend zijn, wordt vermoed dat ze in het Duitse Iserlohn, werden geproduceerd en vervolgens naar Amsterdam werden verzonden voor verkoop op Holm’s zeevaartschool.
De productie liep door tot in de vroege negentiende eeuw, al vertoonden de latere exemplaren vaak fouten in de graveringen. Dit specifieke model bevat bijvoorbeeld de incorrecte datum 1482 onder een afbeelding van paus Gregorius XIII, terwijl dit 1582 had moeten zijn – het jaar waarin de Gregoriaanse kalender werd ingevoerd.
Deze tabaksdozen worden in verband gebracht met Pieter Holm (1685/86-1776), een Zweedse zeevaarder die in Amsterdam een zeevaartschool genaamd ‘Regt door Zee’ oprichtte rond 1737. De woorden ‘Reght door zee’ zijn op dit exemplaar gegraveerd. Hoewel de makers van deze dozen onbekend zijn, wordt vermoed dat ze in het Duitse Iserlohn, werden geproduceerd en vervolgens naar Amsterdam werden verzonden voor verkoop op Holm’s zeevaartschool.
De productie liep door tot in de vroege negentiende eeuw, al vertoonden de latere exemplaren vaak fouten in de graveringen. Dit specifieke model bevat bijvoorbeeld de incorrecte datum 1482 onder een afbeelding van paus Gregorius XIII, terwijl dit 1582 had moeten zijn – het jaar waarin de Gregoriaanse kalender werd ingevoerd.
Datum 1737 - 1817
Objectnaamtabaksdozen
Objectcategoriegebruiksvoorwerpen
Materiaalmessing (koperlegering)
Techniekgraveren (inkerven)
Formaat
- hoogte: 3.50 cm
lengte: 15.30 cm
breedte: 4.50 cm
Credit lineSchenking van H. H. Niemeyer, 1939